Η φωνολογική διαταραχή διαφέρει από τις απλές αρθρωτικές δυσκολίες. Ενώ στην άρθρωση το παιδί δυσκολεύεται να «βγάλει» έναν ήχο (π.χ. το "ρ"), στη φωνολογική διαταραχή το πρόβλημα εντοπίζεται στην οργάνωση των ήχων μέσα στο μυαλό του.

Το παιδί μπορεί να προφέρει τους ήχους μεμονωμένα, αλλά τους μπερδεύει όταν σχηματίζει λέξεις. Στο Κέντρο Ειδικών Θεραπειών Λογοτεχνείον στο Ηράκλειο, δίνουμε μεγάλη έμφαση στον εντοπισμό αυτών των σημαδιών, καθώς η φωνολογική επίγνωση αποτελεί το θεμέλιο για την κατάκτηση της ανάγνωσης και της γραφής. 

Τα κυριότερα σημάδια περιλαμβάνουν συστηματικά λάθη, όπως η απλοποίηση συμπλεγμάτων (λέει «πίτι» αντί για «σπίτι»), η αντικατάσταση ήχων (λέει «τάπα» αντί για «πάπα») ή η απάλειψη τελικών συμφώνων. Επίσης, ένα παιδί με φωνολογική διαταραχή δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ομοιοκαταληξίες, να χωρίσει μια λέξη σε συλλαβές ή να καταλάβει ποιος είναι ο πρώτος ήχος μιας λέξης. Αυτές οι δεξιότητες αποτελούν τη «φωνολογική ενημερότητα», την ικανότητα δηλαδή του παιδιού να επεξεργάζεται τη δομή της γλώσσας πριν ακόμα μάθει τα γράμματα. 

Όταν ένα παιδί με φωνολογικές ελλείψεις περνά στο στάδιο της γραφής και της ανάγνωσης, οι δυσκολίες αυτές «μεταφράζονται» στο χαρτί. Στην ανάγνωση, το παιδί δυσκολεύεται να συνδέσει το γράμμα (γράφημα) με τον ήχο του (φώνημα), με αποτέλεσμα να διαβάζει αργά, με λάθη ή να μαντεύει τις λέξεις από την εικόνα τους. Στη γραφή, τείνει να γράφει τις λέξεις ακριβώς όπως τις αντιλαμβάνεται ακουστικά: αν στο μυαλό του η λέξη «τρένο» είναι αποθηκευμένη ως «τένο», θα την γράψει με τον ίδιο λανθασμένο τρόπο, παραλείποντας γράμματα ή μπερδεύοντας τη σειρά τους. 

Η παρέμβαση στο Λογοτεχνείον στοχεύει στην ενίσχυση του φωνολογικού συστήματος μέσα από εξειδικευμένες ασκήσεις διάκρισης και επεξεργασίας ήχων. Δουλεύοντας πάνω στη φωνολογική ενημερότητα, προετοιμάζουμε τον εγκέφαλο του παιδιού να «αποκωδικοποιεί» σωστά τα γραπτά σύμβολα. Η έγκαιρη λογοθεραπευτική υποστήριξη πριν την Α' Δημοτικού μπορεί να προλάβει την εμφάνιση μαθησιακών δυσκολιών, χαρίζοντας στον μαθητή τα εργαλεία να κατακτήσει τον γραπτό λόγο με ευκολία και να νιώσει σίγουρος για τις δυνάμεις του μέσα στη σχολική τάξη.